„O duszę i charakter Narodu Polskiego. Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość”

Wystawa „O duszę i charakter Narodu Polskiego. Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość” opowiada o największej powojennej organizacji konspiracyjnej działającej w Polsce po zakończeniu II wojny światowej.

Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość dla powojennego podziemia jest tym, czym dla oporu z czasów II wojny światowej była Armia Krajowa. Zostało powołane 2 września 1945 r. w Warszawie przez grupę oficerów Wojska Polskiego m.in. Jana Rzepeckiego, Janusza Bokszczanina, Franciszka Niepokólczyckiego, Jana Szczurka-Cergowskiego. Z założenia miała być organizacją cywilną. Jej twórcom zależało na tym, by zaprzestać walki zbrojnej i – w obliczu komunizacji Polski – przenieść działania na płaszczyznę polityczną.

Grypsy Łukasza Cieplińskiego, kurtka Hieronima Dekutowskiego

Wystawa „O duszę i charakter Narodu Polskiego. Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość” od 20 października 2025 r. była prezentowana w Muzeum Armii Krajowej w Krakowie. Nieprzypadkowo udostępniamy wystawę warszawskiej publiczności w murach więzienia przy Rakowieckiej. To w tym miejscu więziono, torturowano, a także stracono nie tylko członków Zarządów Głównych Zrzeszanie Wolność i Niezawisłość, ale i wielu szeregowych działaczy tej organizacji konspiracyjnej.

Warszawska odsłona wystawy „O duszę i charakter Narodu Polskiego. Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość” została wzbogacona o dodatkową salę. Zwiedzający znajdą w niej biogramy działaczy WiN lub osób, która z tą organizacją współpracowały. Przypominamy m.in. Waldemara Baczaka ps. Henryk, Zbigniewa Zakrzewskiego ps. Bryła, Henryka Żuka ps. Onufry czy Barbarę Sadowską ps. Robert sądzoną wraz z wieloma działaczami WiN.

Zwiedzający mogą zobaczyć wybór pamiątek ze zbiorów Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL, m.in. kurtkę mundurową majora Hieronima Dekutowskiego ps. Zapora, szereg przedmiotów związanych z Adamem Lazarowiczem ps. Klamra w tym jego różaniec; szachy z chleba wykonane w więzieniu na Rakowieckiej w 1948 r. przez Józefa Rządzkiego ps. Boryna, krzyż Rudolf Chorzempa zrobiony ze szczoteczki; haftowaną chusteczkę podarowaną Barbarze Sadowskiej ps. Robert przez współwięźniarki.

Wystaw otwarta do 31 grudnia

Autorami scenariusza wystawy są dr hab. Filip Musiał i dr Michał Wenklar z IPN w Krakowie. Twórcą koncepcji plastycznej i kuratorem warszawskiej odsłony wystawy jest Tomasz Maniewski z Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL.

Wystawę będzie można oglądać na Rakowieckiej do 31 grudnia 2026 r.