Za nami Dni Powstańczego Mokotowa! W naszym Muzeum na Rakowieckiej 37 w dniach 1 i 2 sierpnia gościło łącznie ponad tysiąc osób. W 82 rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego oddaliśmy hołd bohaterom powstańczego zrywu i wszystkim mieszkańcom stolicy, którzy walczyli i zginęli za wolną Polskę.
Wczoraj, 2 sierpnia, Dni Powstańczego Mokotowa rozpoczęliśmy od złożenia kwiatów i oddania hołdu ofiarom zbrodni dokonanej przez Niemców na 600 więźniach. 2 sierpnia 1944 roku Niemcy zamordowali około 600 osób na terenie dawnego więzienia. Okupanci mordowali więźniów, a także mieszkańców okolicznych kamienic, a ich zwłoki grzebali w zbiorowych mogiłach. Przy tablicy na murze dawnego więzienia, a także w miejscu egzekucji dyrektor Adrianna Garnik i dyrektor ds. zabiorów Jacek Pawłowicz złożyli kwiaty.
Bohaterka Powstańczego Mokotowa
W sposób szczególny upamiętniliśmy także porucznik Helenę Żurowską, która była bohaterką tegorocznych Dni Powstańczego Mokotowa. Jej dedykowaliśmy koncert powstańczych piosenek w wykonaniu Ferajny z Hoovera. Do wspólnego śpiewu włączali się wszyscy nasi goście.
Helena Żurowska walczyła w Powstaniu Warszawskim z Niemcami, a po wojnie, podobnie jak wielu innych żołnierzy podziemia antykomunistycznego jako kurierka Ministerstwa Spraw Wewnętrznych rządu na emigracji podjęła się organizowania dróg przerzutowych i utrzymywania łączności z krajem. W 1948 roku przybyła do Polski z misją ustalenia losów aresztowanych kurierów oraz odbudowy sieci kontaktów z rządem emigracyjnym i Zrzeszeniem WiN. Wciągnięta w prowokację związaną z kontrolowanym przez UB we wrześniu 1948 roku została aresztowana. Na Rakowieckiej przeszła brutalne śledztwo. Skazano ją na karę śmierci. Wyrok wykonano 21 września 1949 roku w areszcie na Rakowieckiej. Miała 44 lata. Po wielu latach, w 2018 roku, Helena Żurowska została uniewinniona. Do dziś miejsce jej pochówku nie zostało znalezione.
Powstańcza Warszawa
Podczas Dni Powstańczego Mokotowa mogliśmy się przenieść w klimat sierpniowych dni Warszawy ’44 roku. Rekonstruktorzy z Projektu Historycznego Konspiracja zaprezentowali stoiska z bronią powstańczą, kuchnią polową, szpitalem powstańczym, a także zbudowali barykadę. Opowiadali także jak wyglądało życie w powstańczej Warszawie, jak zmieniało się umundurowanie i uzbrojenie, co robili Powstańcy w czasie wolnym od walki.
Wyjątkową pamiątkę z czasu powstania – blachę z sekcji kadłuba bombowca z ’44 roku można było zobaczyć na stoisku Muzeum II Korpusu Polskiego w Józefowie. Jego dyrektor Mariusz Niewiedzielski podkreślał, że to jedyny fragment ocalały z samolotu. Udało się go kupić na przypadkowej aukcji. Na stoisku prezentował także broń powstańczą, np. sten wyprodukowany przy Narbutta w Warszawie. Niezwykłym reliktem była także zakrwawiona opaska powstańca z batalionu „Ursus”, który zginął podczas walki.
Powrót do powstańczej przeszłości i czasów PRL
Dla wielu z odwiedzających wizyta w Muzeum to powrót do przeszłości. Ta wizyta była ważnym punktem zwiedzania Warszawy po latach emigracji dla Jacka Borcza, działacza antykomunistycznego i więźnia PRL-u. Ze swoją siostrą Mariettą Borcz bardzo chcieli zobaczyć Muzeum. Oboje doświadczyli represji bezpieki, rewizji mieszkania w Gdańsku, przesłuchań na posterunkach milicji. „Bardzo cieszę się, że Muzeum tak się rozwija, to ważne, by w takich miejscach młodzież uczyła się historii o bohaterach, jak rotmistrz Pilecki, pułkownik Łukasz Ciepliński, czy wielu innych, by uczyła się siły woli, czerpała z ich przykładu” – podkreślała Marietta Borcz.
Szczególnym gościem Powstańczego Mokotowa był także pan Andrzej Kończykowski – syn Henryka Kończykowskiego „Halicza” – powstańca warszawskiego, żołnierza batalionu „Zośka”, represjonowanego przez bezpiekę i skazanego po wojnie na 15 lat więzienia. Jego życiorys wpisuje się w losy wielu innych Żołnierzy Wyklętych. Ponad 3 lata aresztu przeżył w warszawskich więzieniach, m.in. na Rakowieckiej, 11 Listopada, czy „Gęsiówce”.
Naszym szczególnym gościom i wszystkim uczestnikom Dni Powstańczego Mokotowa dziękujemy za tak liczny udział. Razem nieśmy w pamięci i sercach ideały, które przyświecały bohaterom Powstania Warszawskiego!
Małgorzata Jędrzejczyk
